top of page
  • Zdjęcie autoraMonika Walczak

Lęk przed pracą, czyli czym jest ergofobia?

Rynek pracy stawia coraz większe wymagania, a co za tym idzie, coraz więcej osób doświadcza lęku związanego z wykonywaniem obowiązków zawodowych. Jednym z terminów określających strach przed pracą jest ergofobia. W skrócie fobia ta jest określana jako złożona kategoria lęku zawodowego. Czym jest lęk przed pracą i jakie czynniki mogą prowadzić do jego powstawania i rozwoju? Jak pomóc osobie cierpiącej na ergofobię pokonać paraliżujący strach?

Czym jest ergofobia?

Ergofobia jest terminem używanym do opisania lęku przed pracą lub obaw związanych z wykonywaniem czynności zawodowych. Jest to fobia specyficzna, a jej nazwa pochodzi od greckich słów ergos (praca) i phobos (strach). Osoby dotknięte tą przypadłością mogą odczuwać silny strach przed pójściem do pracy czy lęk przed odpowiedzialnością w pracy, nawet jeśli są doświadczonymi specjalistami w swojej dziedzinie. Czasem paraliżujący lęk pojawia się w związku z określonym czynnikiem, takim jak konieczność podejmowania szybkich decyzji, bądź też kontakt z nieznajomymi klientami.

Warto podkreślić różnicę między ergofobią a stresem zawodowym. W przypadku ergofobii lęk jest skoncentrowany na samym akcie pracy, podczas gdy stres w pracy może być spowodowany różnymi czynnikami, takimi jak nadmierna presja, konflikty z współpracownikami czy niepewność związana z zadaniami.

Przyczyny ergofobii - skąd się bierze lęk przed pracą?

Osoby dotknięte ergofobią często mogą mieć za sobą trudne doświadczenia związane z poprzednimi miejscami pracy, takie jak mobbing, ciągła krytyka czy nagła utrata zatrudnienia. Powszechnymi czynnikami prowadzącymi do ergofobii jest również lęk przed krytyką i oceną przełożonego oraz obawa przed popełnieniem błędu. Strach przed niepowodzeniem może być tak paraliżujący, że osoba dotknięta tym lękiem może unikać jakichkolwiek wyzwań w sytuacjach zawodowych. Ergofobia często jest kontynuacją fobii szkolnej, wywołanej odrzuceniem prze rówieśników. Problem silnego lęku przed pracą dotyka też osoby ze skłonnością do perfekcjonizmu. Ciągłe dążenie do doskonałości może prowadzić bowiem do nadmiernego stresu związanego z wykonywaniem pracy, co z kolei może przyczynić się do rozwoju ergofobii.

Objawy ergofobii

Ergofobia to poważne zaburzenie lękowe, które nie utrudnia codzienne funkcjonowanie, ale też daje uciążliwe objawy somatyczne, psychiczne oraz społeczne. 

Dolegliwości fizyczne

Jednymi z najczęstszych objawów ergofobii są dolegliwości fizyczne, takie jak:

  • bóle głowy,

  • bóle mięśni,

  • zaburzenia żołądkowo-jelitowe,

  • ataki paniki.

Te symptomy często występują w sytuacjach stresujących związanych z pracą, co dodatkowo potęguje lęk i dyskomfort.

Dolegliwości psychiczne

Psychiczne objawy ergofobii mogą obejmować:

  • uczucie niepokoju,

  • uczucie nieustannego napięcia,

  • lęk przed wykonaniem zadania.

Te emocjonalne reakcje mogą być tak silne, że uniemożliwiają osobie dotkniętej ergofobią normalne funkcjonowanie w miejscu pracy.

Objawy społeczne

Społeczne objawy ergofobii mogą objawiać się poprzez:

  • unikanie sytuacji zawodowych,

  • unikanie interakcji z innymi pracownikami,

  • izolację społeczną.

Osoby zmagające się z ergofobią często czują się niewystarczająco kompetentne, mają niskie poczucie własnej wartości lub obawiają się negatywnej oceny ze strony innych, co może prowadzić nawet do całkowitego wycofania się z życia zawodowego.

Skutki ergofobii

Ergofobia może negatywnie wpływać na zdrowie psychiczne i fizyczne. Ciągły niepokój i stres przed pracą nie tylko skutkuje negatywnym nastawieniem do pracy i brakiem satysfakcji z pracy, ale może też prowadzić do pogorszenia ogólnego samopoczucia, zaburzeń snu, a nawet depresji lub zaburzeń nerwicowych. Dodatkowo fizyczne objawy ergofobii mogą prowadzić do chronicznych dolegliwości, które wpływają na komfort życia i wydajność w pracy. Obawa przed pracą często prowadzi do obniżonej wydajności zawodowej. Osoby dotknięte tym lękiem mogą mieć trudności z koncentracją, podejmowaniem decyzji oraz wykonywaniem zadań, co może prowadzić do opóźnień w pracy oraz niższej jakości wykonywanych zadań, a w konsekwencji utraty pracy.

Skutki ergofobii mogą się również przejawiać w relacjach zawodowych i społecznych. Unikanie interakcji z kolegami z pracy, unikanie zadań wymagających współpracy oraz generalna izolacja społeczna może prowadzić do pogorszenia atmosfery w miejscu pracy oraz utraty możliwości rozwoju zawodowego i osobistego.



Leczenie ergofobii. Jak pokonać lęk przed pracą?

Leczenie ergofobii opiera się głównie na terapii poznawczo-behawioralnej, która pomaga identyfikować i zmieniać negatywne myśli oraz zachowania związane z pracą, umożliwiając stopniowe pokonywanie lęku. Dodatkowo, wykorzystuje się techniki radzenia sobie ze stresem i lękiem: medytację i treningi oddechowe, które pomagają w redukcji napięcia i przywracaniu normalnego funkcjonowania zawodowego. W ciężkich przypadkach, kiedy ergofobia utrudnia codzienne funkcjonowanie, konieczna może być farmakoterapia.

Terapia poznawczo-behawioralna

Terapia poznawczo-behawioralna w kontekście leczenia ergofobii skupia się na identyfikowaniu i zmienianiu negatywnych przekonań oraz zachowań związanych z pracą, które przyczyniają się do występowania lęku. Poprzez współpracę z terapeutą, osoba dotknięta ergofobią uczy się rozpoznawać irracjonalne lub szkodliwe myśli związane z pracą oraz sposoby, w jakie te myśli wpływają na jej zachowanie i samopoczucie. Następnie w ramach tej terapii opracowywane są strategie i techniki, które pozwalają na zmianę tych myśli i zachowań, co prowadzi do stopniowego osłabiania lęku związanego z pracą i przywracania normalnego funkcjonowania zawodowego.

Techniki radzenia sobie ze stresem i lękiem

Techniki radzenia sobie ze stresem i lękiem stanowią istotny element leczenia ergofobii, wspierając proces pokonywania lęku związanego z pracą. W ramach terapii ergofobii mogą być wykorzystywane różnorodne techniki, takie jak:

  • Techniki relaksacyjne: Obejmują metody głębokiego oddychania, progresywne rozluźnianie mięśni oraz wizualizację, które pomagają w redukcji napięcia fizycznego i emocjonalnego, zmniejszając uczucie niepokoju i lęku.

  • Techniki oddechowe: Polegają na świadomym kontrolowaniu oddechu, co pozwala na obniżenie poziomu stresu i lęku oraz przywrócenie spokoju umysłu.

  • Medytacja i mindfulness: Te praktyki skupiają uwagę na obecnym momencie, pomagając w redukcji negatywnych myśli i uczuć oraz poprawiając zdolność do radzenia sobie ze stresem i trudnościami.

  • Techniki kognitywne: Polegają na identyfikowaniu i zmienianiu negatywnych myśli i przekonań związanych z pracą, które mogą prowadzić do lęku. Osoba uczestnicząca w terapii uczy się kwestionować i zastępować szkodliwe myśli bardziej pozytywnymi i realistycznymi.

  • Zwiększanie świadomości ciała: Pomaga w identyfikacji odczuwanych fizycznych objawów stresu i lęku oraz w zrozumieniu, jak te objawy są związane z myślami i emocjami.

Wymienione metody nie tylko pomagają w bezpośrednim zmniejszeniu doznanego lęku związanego z pracą, ale także uczą osoby dotkniętej ergofobią skuteczniejszych strategii radzenia sobie ze stresem w przyszłości, co przyczynia się do długotrwałej poprawy samopoczucia i funkcjonowania w miejscu pracy.

Jak zapobiegać ergofobii?

Zapobieganie ergofobii naturalnie jest możliwe. Kluczowe jest zrozumienie i akceptacja indywidualnych potrzeb i granic pracowników. Pozwala to stworzyć atmosferę, w której lęk związany z pracą jest mniej prawdopodobny. Istotne jest także  promowanie zdrowego środowiska pracy, które uwzględnia wsparcie psychologiczne, równowagę między pracą a życiem prywatnym oraz możliwości rozwoju zawodowego. Wsparcie pracowników w radzeniu sobie ze stresem, edukacja na temat technik relaksacyjnych oraz promowanie zdrowego stylu życia również mogą zapobiegać wystąpieniu ergofobii. 

  • Zdrowy styl życia i utrzymanie równowagi

Aby zapobiec ergofobii, ważne jest dbanie o zdrowy styl życia i utrzymanie równowagi między pracą a życiem prywatnym. Regularna aktywność fizyczna, zdrowa dieta, odpowiednia ilość snu oraz czas na relaks i rekreację pomagają obniżyć poziom stresu i zapobiegać wypaleniu zawodowemu.

  • Samopomoc i umiejętność radzenia sobie ze stresem

Samopomoc oraz rozwój umiejętności radzenia sobie ze stresem są kluczowe w zapobieganiu ergofobii. Dostarczenie pracownikom narzędzi i technik rozładowywania napięcia, może wspomóc ich w utrzymaniu równowagi psychicznej i emocjonalnej nawet w sytuacjach stresujących. Dlatego istotne jest, aby organizacje dostarczały swoim pracownikom wsparcia w zakresie samopomocy oraz umożliwiały rozwój tych umiejętności poprzez programy szkoleniowe i inicjatywy związane ze zdrowiem psychicznym.

  • Promowanie zdrowego środowiska pracy

Promowanie zdrowego środowiska pracy w kontekście zapobiegania ergofobii obejmuje szereg działań, mających na celu stworzenie atmosfery sprzyjającej dobremu samopoczuciu i efektywności zawodowej pracowników. To podejście opiera się na zapewnieniu wsparcia psychologicznego, które obejmuje m.in. szkolenia z zakresu radzenia sobie ze stresem i budowania odporności psychicznej. Istotne jest również promowanie równowagi między pracą a życiem prywatnym oraz wprowadzenie elastycznych form pracy (np. pracy zdalnej). Takie podejście może zmniejszyć presję i obniżyć ryzyko wystąpienia chorobliwego lęku związanego z pracą. Kluczową rolę odgrywa także budowanie kultury organizacyjnej opartej na szacunku, zaufaniu i akceptacji, co sprzyja otwartej komunikacji i wsparciu między pracownikami. Sposobem na skuteczną integrację pracowników mogą być eventy i spotkania wspierające budowanie zespołu. 

Nieleczona ergofobia może mieć poważne konsekwencje dla zdrowia psychicznego i wydajności zawodowej. Jednak poprzez odpowiednią profilaktykę, znajomość technik radzenia sobie ze stresem oraz promowanie zdrowego stylu życia i środowiska pracy, możliwe jest skuteczne zarządzanie lękiem oraz zapobieganie wystąpieniu tego schorzenia. Pamiętajmy, że dążenie do równowagi i harmonii między pracą a życiem osobistym jest kluczowe dla zachowania dobrego stanu psychicznego i zawodowego, nie tylko wśród osób cierpiących na tę przypadłość.


bottom of page